Türkiye’de İşkence ile İlgili Ulusal Önleme Mekanizmaları’nın Etkin Olarak Gerçekleştirilebilmesi İçin Arayışlar Çalıştayı

4-5 Kasım 2010 tarihinde Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi İnsan Hakları Merkezi, Association for Prevention of Torture (APT) ve Türkiye İnsan Hakları Vakfı ile birlikte, Türkiye’de İşkence ile İlgili Ulusal Önleme Mekanizmaları’nın Etkin Olarak Gerçekleştirilebilmesi İçin Arayışlar” başlıklı bir toplantı gerçekleştirdi.

Toplantıya Alevi Enstitüsü, Ankara Ticaret Odası, Adli Tıp Uzmanları Derneği, Çağdaş Hukukçular Derneği, Helsinki Yurttaşlar Derneği, İnsan Hakları Araştırmaları Derneği, İnsan Hakları Derneği, Türkiye İnsan Hakları Vakfı, Türkiye Psikiyatri Derneği, Türkiye Mühendis ve Mimar Odaları Birliği, Türk Tabipler Birliği, Ankara Barosu, Uluslararası Af Örgütü, Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği, İnsan Hakları Gündemi, İnsan Hakları Ortak Platformu gibi sivil toplum kuruluşlarından gelen temsilcilerin yanı sıra Avrupa Konseyi ve APT’den katılımcılar ve akademisyenler de katıldı.

Türkiye, Birleşmiş Milletler İşkenceye Karşı Sözleşmenin Seçmeli Protokolü (2002), 14 Eylül 2005 tarihinde imzalamıştır. 29 Temmuz 2009’da ise protokolün onaylanması için meclise bir kanun tasarısı sunulmasına rağmen hala gelişme kaydedilmiş değil. Ancak 2010 yılı başında hükümet protokolün onaylanması ve öngördüğü ulusal önleme mekanizmasının oluşturulması çalışmalarının hızlandırılacağını taahhüt etti. Gerçekleştirilen toplantının amacı özetle bu taahhüt çerçevesinde hazırlanan kanun tasarılarının Seçmeli Protokolün standartlarını ne derece sağladığını ve etkin bir mekanizma oluşturmaya ne derece elverişli olduğunu değerlendirmekti.

Toplantıda açılış konuşmalarından sonra öncelikle Ulusal Önleme Mekanizmaları hakkında hali hazırda mecliste bulunan kanun tasarılarıyla ilgili bilgilendirici sunumlar yapıldı. İlk olarak İnsan Hakları Merkezi’nden Kerem Altıparmak, Türkiye İnsan Hakları Kurumu kanun tasarısı hakkında eleştirel yaklaşımlarını da içeren bir sunum yaptı. Daha sonra Atatürk Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden Engin Saygın, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanun Tasarısı ve genel olarak kamu denetçiliği kavramı hakkında bilgi verdi. Kolluk Gözetim Komisyonu Kanun Tasarısı ise Hacettepe Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü’nden Levent Korkut tarafından ele alındı.

Kanun tasarılarının ele alındığı bu ilk bölümde, toplantıya APT’den katılan Matthew Pringle da uluslararası hukuka uygun bir ulusal önleme mekanizmasının nasıl olması gerektiğine ilişkin tespitlerini katılımcılarla paylaştı. Pringle sunumunda ayrıca, kendi kişisel deneyimleri ışığında diğer ülkelerde varolan ulusal önleme mekanizmaları ile Türkiye’de oluşturulmaya çalışılan ulusal önleme mekanizmasını karşılaştırdı.

Toplantının ikinci bölümünde ise katılımcılar kanun tasarılarını ayrıntılı olarak ele almak üzere çalışma gruplarına ayrıldılar. Çalışma gruplarının amacı protokolün getirdiği standartlara daha uygun alternatif bir önleme mekanizması tasarlayabilmekti. Bu amaçla çalışma grupları her bir kanun tasarısını, tasarıların amaçlarına ve ihtiyaçlara göre hazırlanmış bir kontrol listesi göz önünde bulundurarak inceledi ve eksik/sorunlu yanlar tespit etti. Daha sonra bir araya gelen gruplar hem tespitlerini diğer gruplarla paylaştılar hem de daha etkili bir ulusal önleme mekanizmasına ulaşabilmek için yapılması gereken değişiklikler hakkında raporlar oluşturdular.

Back to Top